“Pauw liggend”, Daphne Olivier, Oliepastel op papier, 2012, Collectie Museum van de Geest
De Outsider Art Collectie van Museum van de Geest, tot voor kort te zien in de vestiging in het H’ART Museum in Amsterdam, verhuist naar een pop-up locatie in Haarlem. In de Vleeshal op de Grote Markt presenteert Museum van de Geest vanaf 2 oktober 2026 de tentoonstelling Outsider Art – 150 jaar outsiderkunst in Nederland. In de tentoonstelling zijn ruim 200 topstukken uit de Outsider Art Collectie te zien. Aanleiding hiervoor is de terugkeer van Collectie De Stadshof naar Nederland. De tentoonstelling is tot in ieder geval oktober 2027 te bezoeken.
De afgelopen veertig jaar verzamelde Stichting Collectie De Stadshof een uitgebreide collectie outsiderkunst bij elkaar. Sinds 2002 is de collectie in langdurige bruikleen geweest bij Museum Dr. Guislain in Gent, België. Museum van de Geest en Collectie De Stadshof zijn onlangs tot een bruikleenovereenkomst gekomen waardoor de collectie naar Nederland terugkeert in beheer van Museum van de Geest. Aan de hand van topstukken uit de collecties van Museum van de Geest en Collectie De Stadshof kan nu het complete verhaal van een uniek onderdeel uit de Nederlandse kunstgeschiedenis gepresenteerd worden in de tentoonstelling Outsider Art – 150 jaar outsiderkunst in Nederland.
Directeur Marije Kool: “Outsiderkunst is een van de meest onderbelichte kunstvormen in de (Nederlandse) musea en kunstgeschiedenis. Door middel van deze tentoonstelling maken we outsiderkunst zichtbaar voor een breed en divers publiek en tonen we aan dat deze kunst nadrukkelijker een plek in de (Nederlandse) musea verdient. De makers krijgen niet vanzelfsprekend een plek in het kunstsysteem en verdienen zichtbaarheid. Museum van de Geest is Collectie De Stadshof dankbaar voor het vertrouwen om de outsiderart collectie te beheren en te tonen en Museum Dr. Guislain voor het beheer van de collectie gedurende de afgelopen jaren.”
Marije Kool, directeur Museum van de Geest en Norbert de Munnik, voorzitter bestuur van Stichting Collectie De Stadshof met verschillende kunstwerken uit Collectie De Stadshof
De tentoonstelling Outsider Art toont het verhaal van outsiderkunst in Nederland: kunst die gemaakt wordt buiten de kaders van de reguliere kunstwereld, door kunstenaars met een uitzonderlijke, geheel eigen beeldtaal. Dit werk bleef lange tijd onopgemerkt omdat het buiten de gebruikelijke netwerken en referentiekaders ontstaat. In deze nieuwe expositie neemt Museum van de Geest afstand van het onderscheid tussen mainstream kunst en outsiderkunst. De tentoonstelling positioneert outsiderkunst nadrukkelijk als autonome kunst. Dit wordt verteld aan de hand van topstukken van bekende en minder bekende kunstenaars als Willem van Genk, Maurits Sterkenburg, Shinichi Sawada, Davood Koochaki, Ria Mul, Desmond Tjon a Koy en Carlo Zinelli.
De tentoonstelling neemt het publiek mee in een andere kijk op kunst: voorbij labels, diagnoses en verwachtingen. Een kunstwereld met meer ruimte voor uiteenlopende manieren van denken, maken en waarnemen. Wie bepaalt wat kunst is en welke makers en kunstvormen binnen de kunstwereld worden erkend? Bezoekers worden door de interactieve opzet van de tentoonstelling uitgedaagd om hierop te reflecteren en met elkaar in gesprek te gaan.
Tijdens de looptijd van de tentoonstelling wordt het kunstwerk Forever Friends van Hans Langner live opgebouwd. Het gaat om een installatie bestaande uit honderden handgemaakte figuren. Het werk belichaamt een belangrijk uitgangspunt van de tentoonstelling: kunst als levende, autonome en voortdurende praktijk.
De brede randprogrammering richt zich op kunst- en cultuurliefhebbers, kunstenaars, ervaringsdeskundigen en partners uit (speciaal) onderwijs en zorginstellingen. Op zondagmiddag zijn er instaprondleidingen. Ook zullen er A Mindful Break sessies worden aangeboden in samenwerking met Mindfulness in Museums. Daarnaast wordt er een gespreksavond over outsiderkunst georganiseerd, een lezing over de geschiedenis van kunst en psychiatrie en nog veel meer.
Het pop-up museum gaat met de tentoonstelling Outsider Art – 150 jaar outsiderkunst in Nederland op 2 oktober open tijdens de Nationale Museumweek 2026 en is te zien tot en met september 2027.
